39% kỹ năng cốt lõi sẽ thay đổi trước năm 2030. - SAVA META

Khi nói về AI và việc làm, câu chuyện thường bị rút thành hai phía: công nghệ tạo ra việc mới hoặc công nghệ thay thế con người.

The Future of Jobs Report 2025 cho thấy thực tế phức tạp hơn.

Cùng một lực công nghệ có thể tạo việc ở nơi này, làm giảm vai trò ở nơi khác và thay đổi nội dung của phần lớn công việc còn lại.

World Economic Forum ước tính đến năm 2030, các xu hướng lớn có thể tạo ra 170 triệu việc làm và làm dịch chuyển 92 triệu việc, tương đương mức tăng ròng 78 triệu.

Nhưng con số liên quan trực tiếp hơn đến một doanh nghiệp đang vận hành hôm nay là 39% kỹ năng cốt lõi trong công việc được dự báo sẽ thay đổi hoặc trở nên lỗi thời.

Công việc không cần biến mất để trở nên khác đi

Một công việc hiếm khi biến mất toàn bộ trong một lần.

Thường thì một số nhiệm vụ được tự động hóa trước, trong khi phần còn lại cần thêm kỹ năng phân tích, giao tiếp, kiểm tra hoặc xử lý ngoại lệ.

Một nhân sự có thể vẫn giữ nguyên chức danh nhưng cách họ tìm thông tin, tạo đầu ra, phối hợp và ra quyết định đã thay đổi đáng kể.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ theo dõi danh sách “việc làm sắp mất”. Điều cần quan sát gần hơn là từng vai trò đang gồm những nhiệm vụ nào và nhiệm vụ nào đang thay đổi.

Khoảng trống kỹ năng là rào cản lớn hơn bản thân công nghệ

63% nhà tuyển dụng xem khoảng trống kỹ năng là rào cản chính đối với quá trình chuyển đổi.

Nếu lực lượng lao động toàn cầu được đại diện bởi 100 người, 59 người sẽ cần được đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng trước năm 2030.

Con số này cho thấy việc mua công cụ không đồng nghĩa với việc tổ chức đã sẵn sàng sử dụng công cụ.

Khi người dùng không hiểu dữ liệu, không biết kiểm tra đầu ra hoặc không thấy công nghệ liên quan thế nào đến trách nhiệm của mình, hệ thống có thể tồn tại nhưng khó đi vào công việc hằng ngày.

Một khóa học chung khó giải quyết hàng trăm công việc khác nhau

Doanh nghiệp thường phản ứng với sự thay đổi bằng một chương trình “đào tạo AI cho toàn công ty”.

Cách làm này giúp tạo nhận thức ban đầu, nhưng dễ trở nên quá rộng nếu không gắn với vai trò và tình huống cụ thể.

Nhân sự marketing cần biết cách sử dụng AI khác với tài chính, vận hành hoặc quản lý tri thức. Ngay trong cùng một bộ phận, người tạo nội dung, người phê duyệt và người chịu trách nhiệm kết quả cũng cần những năng lực khác nhau.

Upskilling chỉ tạo ra thay đổi khi người học có thể áp dụng kiến thức vào một bước việc thật.

Đào tạo cần diễn ra bên trong công việc

85% doanh nghiệp dự kiến ưu tiên nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động. 70% dự kiến tuyển thêm người có kỹ năng mới và 50% có kế hoạch chuyển nhân sự từ những vai trò suy giảm sang các vai trò tăng trưởng.

Tuy nhiên, hoàn thành khóa học không tự động tạo ra khả năng làm việc mới.

Doanh nghiệp cần đưa kiến thức, hướng dẫn và phản hồi vào đúng bối cảnh tác vụ: người dùng có thể thử, nhận hỗ trợ, biết khi nào cần hỏi và nhìn thấy tiêu chuẩn đầu ra.

Đào tạo không chỉ là truyền thêm thông tin. Nó cần thay đổi khả năng thực hiện công việc.

Điều doanh nghiệp có thể rút ra từ báo cáo

Trước hết, doanh nghiệp có thể lập bản đồ nhiệm vụ trong từng vai trò để biết phần nào được hỗ trợ, phần nào có thể tự động hóa và phần nào cần tăng trách nhiệm của con người.

Hiệu quả đào tạo cần được đo bằng khả năng áp dụng vào công việc, không chỉ bằng tỷ lệ hoàn thành khóa học.

Cuối cùng, kỹ năng công nghệ cần được phát triển cùng tư duy phân tích, sáng tạo, giao tiếp và khả năng kiểm tra. Đây là các năng lực bổ trợ cho nhau, không phải hai nhóm đối lập.

Góc nhìn từ SAVA

Công nghệ thay đổi công việc hiệu quả nhất khi người dùng được hỗ trợ ngay trong lúc làm.

AI LumiTech có thể đưa đúng tri thức vào tác vụ, xử lý tài liệu, tổng hợp tiến độ hoặc gợi ý bước tiếp theo.

Không Gian Số Tương Tác và mô phỏng có thể tạo môi trường để người học thực hành tình huống thay vì chỉ đọc hướng dẫn.

Dù sử dụng hình thức nào, điểm cần giữ là con người hiểu mình đang làm gì, vì sao hệ thống đưa ra gợi ý và tiêu chuẩn nào quyết định một kết quả có thể được sử dụng.